f(x) = tan-1x হলে tan{f(1/2)-f(1/5)} = কত?
উচ্চতর গণিত দ্বিতীয় পত্রবিপরীত ত্রিকোণমিতিক ফাংশন ও ত্রিকোনমিতিক সমীকরনত্রিকোনোমিতিক ও বিপরীত বৃত্তীয় ফাংশনের সংযোজিত ফাংশন (Topic Practice)
সঠিক উত্তরঃ
B.
3/11
Another Explanation (5): প্রশ্ন: \(f(x) = \tan^{-1} x\), তাহলে \(\tan\left(f\left(\frac{1}{2}\right) - f\left(\frac{1}{5}\right)\right) = \ কত?\)
সমাধান:
প্রথমে, আমাদের জানা দরকার যে:
\[
f(x) = \tan^{-1} x
\]
অর্থাৎ:
\[
f\left(\frac{1}{2}\right) = \tan^{-1} \frac{1}{2} \quad \text{এবং} \quad f\left(\frac{1}{5}\right) = \tan^{-1} \frac{1}{5}
\]
আমরা জানি যে:
\[
\tan(A - B) = \frac{\tan A - \tan B}{1 + \tan A \tan B}
\]
এখানে, \(A = f\left(\frac{1}{2}\right)\) এবং \(B = f\left(\frac{1}{5}\right)\), ফলে:
\[
\tan(A - B) = \frac{\tan A - \tan B}{1 + \tan A \tan B}
\]
যেহেতু \(\tan A = \frac{1}{2}\) এবং \(\tan B = \frac{1}{5}\), তাহলে:
\[
\tan\left(f\left(\frac{1}{2}\right) - f\left(\frac{1}{5}\right)\right) = \frac{\frac{1}{2} - \frac{1}{5}}{1 + \frac{1}{2} \times \frac{1}{5}}
\]
গণনা করি:
\[
\text{উপরের অংশ:} \quad \frac{1}{2} - \frac{1}{5} = \frac{5}{10} - \frac{2}{10} = \frac{3}{10}
\]
নিচের অংশ:
\[
1 + \frac{1}{2} \times \frac{1}{5} = 1 + \frac{1}{10} = \frac{10}{10} + \frac{1}{10} = \frac{11}{10}
\]
অতএব:
\[
\tan\left(f\left(\frac{1}{2}\right) - f\left(\frac{1}{5}\right)\right) = \frac{\frac{3}{10}}{\frac{11}{10}} = \frac{3}{10} \times \frac{10}{11} = \frac{3}{11}
\]
অতএব, উত্তর হলো: