sin-1 (4/5)+cos-1 (2/√5) = ?
উচ্চতর গণিত দ্বিতীয় পত্রবিপরীত ত্রিকোণমিতিক ফাংশন ও ত্রিকোনমিতিক সমীকরনত্রিকোনোমিতিক ও বিপরীত বৃত্তীয় ফাংশনের সংযোজিত ফাংশন (Topic Practice)
সঠিক উত্তরঃ
C.
tan-1 (11/2)
Another Explanation (5): প্রশ্ন: \(\sin^{-1}\left(\frac{4}{5}\right) + \cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right) = ?\)
সমাধান:
প্রথমে, ধরা যাক:
\[
A = \sin^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)
\]
অর্থাৎ,
\[
\sin A = \frac{4}{5}
\]
এখন, \(\cos A\) নির্ণয় করি:
\[
\cos A = \sqrt{1 - \sin^2 A} = \sqrt{1 - \left(\frac{4}{5}\right)^2} = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \sqrt{\frac{9}{25}} = \frac{3}{5}
\]
ধরা যাক,
\[
B = \cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right)
\]
অর্থাৎ,
\[
\cos B = \frac{2}{\sqrt{5}}
\]
এখন, \(\sin B\) নির্ণয় করি:
\[
\sin B = \sqrt{1 - \cos^2 B} = \sqrt{1 - \left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right)^2} = \sqrt{1 - \frac{4}{5}} = \sqrt{\frac{1}{5}} = \frac{1}{\sqrt{5}}
\]
এখন, লক্ষ্য করুন:
\[
A + B = \theta
\]
অর্থাৎ, আমরা চাই:
\[
\sin A + \cos B \Rightarrow \text{তবে, } \sin \theta = \sin (A + B)
\]
\[
\sin(A + B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B
\]
এখন, উপাদানগুলো স্থানান্তর করি:
\[
= \left(\frac{4}{5}\right) \left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right) + \left(\frac{3}{5}\right) \left(\frac{1}{\sqrt{5}}\right)
\]
অঙ্কন করি:
\[
= \frac{4 \times 2}{5 \times \sqrt{5}} + \frac{3 \times 1}{5 \times \sqrt{5}} = \frac{8}{5 \sqrt{5}} + \frac{3}{5 \sqrt{5}} = \frac{8 + 3}{5 \sqrt{5}} = \frac{11}{5 \sqrt{5}}
\]
এখন, এর মানে:
\[
\sin \theta = \frac{11}{5 \sqrt{5}}
\]
তাই,
\[
\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta}
\]
\[
\cos \theta = \cos (A + B)
\]
\[
= \cos A \cos B - \sin A \sin B
\]
প্রতিটি উপাদান ব্যবহার করি:
\[
= \left(\frac{3}{5}\right) \left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right) - \left(\frac{4}{5}\right) \left(\frac{1}{\sqrt{5}}\right) = \frac{6}{5 \sqrt{5}} - \frac{4}{5 \sqrt{5}} = \frac{6 - 4}{5 \sqrt{5}} = \frac{2}{5 \sqrt{5}}
\]
সুতরাং,
\[
\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta} = \frac{\frac{11}{5 \sqrt{5}}}{\frac{2}{5 \sqrt{5}}} = \frac{11}{2}
\]
অর্থাৎ,
\[
\theta = \tan^{-1}\left(\frac{11}{2}\right)
\]
অতএব,
\[
\boxed{\sin^{-1}\left(\frac{4}{5}\right) + \cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{11}{2}\right)}
\]