y+x=x-y সমীকরণ হতে dy/dx এর মান কত?
KUETউচ্চতর গণিত প্রথম পত্রঅন্তরীকরণঅব্যক্ত ফাংশনের অন্তরজ (Topic Practice)KUET - ⚡ অনলাইন প্রশ্নব্যাংক দেখুন 💥
সঠিক উত্তরঃ
C.
-(xy+x+y^2)/[x[1+(x+y)logx]]
Explanation:

Another Explanation (5):
y + x = x-y সমীকরণ থেকে \( \frac{dy}{dx} \) নির্ণয়:
উভয় পক্ষে x এর সাপেক্ষে অন্তরীকরণ করে পাই:
\[ \frac{d}{dx}(y + x) = \frac{d}{dx}(x^{-y}) \]
বামপক্ষ:
\[ \frac{d}{dx}(y + x) = \frac{dy}{dx} + 1 \]
ডানপক্ষ:
এখানে, \( x^{-y} = e^{-y \ln x} \)
সুতরাং,
\[ \frac{d}{dx}(x^{-y}) = \frac{d}{dx}(e^{-y \ln x}) \]
\[ = e^{-y \ln x} \cdot \frac{d}{dx}(-y \ln x) \]
\[ = x^{-y} \cdot \left( -\frac{dy}{dx} \ln x - y \cdot \frac{1}{x} \right) \]
\[ = x^{-y} \left( -\frac{dy}{dx} \ln x - \frac{y}{x} \right) \]
এখন, উভয়পক্ষকে একত্রিত করে:
\[ \frac{dy}{dx} + 1 = x^{-y} \left( -\frac{dy}{dx} \ln x - \frac{y}{x} \right) \]
\[ \frac{dy}{dx} + 1 = x^{-y} \left( -\ln x \frac{dy}{dx} - \frac{y}{x} \right) \]
\[ \frac{dy}{dx} + 1 = -x^{-y} \ln x \frac{dy}{dx} - \frac{y}{x} x^{-y} \]
এখন, \( \frac{dy}{dx} \) যুক্ত পদগুলোকে একপাশে নিয়ে যাই:
\[ \frac{dy}{dx} + x^{-y} \ln x \frac{dy}{dx} = -1 - \frac{y}{x} x^{-y} \]
\[ \frac{dy}{dx} (1 + x^{-y} \ln x) = -1 - \frac{y}{x} x^{-y} \]
\[ \frac{dy}{dx} = \frac{-1 - \frac{y}{x} x^{-y}}{1 + x^{-y} \ln x} \]
আমরা জানি, \( x^{-y} = y + x \)
\[ \frac{dy}{dx} = \frac{-1 - \frac{y}{x} (y + x)}{1 + (y + x) \ln x} \]
\[ \frac{dy}{dx} = \frac{-1 - \frac{y^2}{x} - y}{1 + (y + x) \ln x} \]
\[ \frac{dy}{dx} = \frac{-\frac{x + y^2 + xy}{x}}{1 + (y + x) \ln x} \]
\[ \frac{dy}{dx} = \frac{-(x + y^2 + xy)}{x (1 + (y + x) \ln x)} \]
\[ \frac{dy}{dx} = -\frac{xy + x + y^2}{x (1 + (x + y) \ln x)} \]
অতএব, \( \frac{dy}{dx} = -\frac{xy + x + y^2}{x[1 + (x + y) \ln x]} \) 🥳🎉