যদি A+B+C= pi হয়, তাহলে-
- cot(B+C)= -cotA
- tan(B+C)=cotA
- (tanA+tanB+tanC)/(tanA.tanB.tanC) =1
নিচের কোনটি সঠিক?
উচ্চতর গণিত প্রথম পত্রসংযুক্ত কোণের ত্রিকোণমিতিক অনুপাতত্রিভুজের sin ও cosine সূত্রের ব্যবহার (Topic Practice)
সঠিক উত্তরঃ
C.
i, iii
Another Explanation (5): উত্তরটি নির্ণয় করার জন্য প্রথমে ধরা যাক, \(A + B + C = \pi\)।
**প্রমাণ:**
**1. ধরা যাক, \(A + B + C = \pi\)**
অর্থাৎ, \(C = \pi - (A + B)\)
---
### (i) \( \cot(B + C) = - \cot A \)
\[
B + C = B + (\pi - (A + B)) = \pi - A
\]
অতএব,
\[
\cot(B + C) = \cot(\pi - A) = - \cot A
\]
**আউটপুট:** সত্য।
---
### (ii) \( \tan(B + C) = \cot A \)
\[
\tan(B + C) = \tan(\pi - A) = - \tan A
\]
অর্থাৎ,
\[
\tan(B + C) \neq \cot A
\]
(কারণ, \(\cot A = \frac{1}{\tan A}\), তাই \(\tan(B+C) = - \tan A \neq \cot A\) সাধারনত)
**উপসংহার:** এটি ভুল।
---
### (iii) \(\frac{\tan A + \tan B + \tan C}{\tan A \tan B \tan C} = 1\)
আমরা জানি, \(A + B + C = \pi\)
এবং,
\[
\tan(A + B + C) = \tan \pi = 0
\]
ইতিমধ্যে, ত্রিকোণমিতির সূত্র অনুযায়ী,
\[
\tan(A + B + C) = \frac{\tan A + \tan B + \tan C - \tan A \tan B \tan C}{1 - (\tan A \tan B + \tan B \tan C + \tan C \tan A)}
\]
কিন্তু, \(\tan (A + B + C) = 0\), তাই,
\[
\frac{\tan A + \tan B + \tan C - \tan A \tan B \tan C}{1 - (\tan A \tan B + \tan B \tan C + \tan C \tan A)} = 0
\]
অর্থাৎ,
\[
\tan A + \tan B + \tan C - \tan A \tan B \tan C = 0
\]
অথবা,
\[
\tan A + \tan B + \tan C = \tan A \tan B \tan C
\]
এবং, এই সমীকরণ থেকে,
\[
\frac{\tan A + \tan B + \tan C}{\tan A \tan B \tan C} = 1
\]
**উপসংহার:** সত্য।
---
### **চূড়ান্ত উত্তর:**
নিচের কোনটি সঠিক?
- \(i\) সত্য
- \(ii\) ভুল
- \(iii\) সত্য
অতএব, সঠিক উত্তর: **"i, iii"**
---
### **HTML কোডে সমাধান:**
```html
ধরা যাক, A + B + C = π।
তাহলে, C = π - (A + B)।
প্রমাণ:
- অর্থাৎ, B + C = B + (π - (A + B)) = π - A
- এবং,
\(\cot(B + C) = \cot(\pi - A) = - \cot A\)
সুতরাং, এটি সত্য।
- অর্থাৎ, \(\tan(B + C) = \tan(\pi - A) = - \tan A\)
যা \(\cot A\) এর সমান নয়।
তাই, এটি ভুল।
- আমরা জানি, \(\tan(A + B + C) = \tan \pi = 0\)।
ত্রিকোণমিতির সূত্র অনুযায়ী,
\(\tan(A + B + C) = \frac{\tan A + \tan B + \tan C - \tan A \tan B \tan C}{1 - (\tan A \tan B + \tan B \tan C + \tan C \tan A)}\).
যেহেতু, এটি শূন্য, তাহলে,
\(\tan A + \tan B + \tan C = \tan A \tan B \tan C\)।
অতএব,
\(\frac{\tan A + \tan B + \tan C}{\tan A \tan B \tan C} = 1\)।
এটি সত্য।