tanA+tanB+tanC=tanA tanB tanC হলে (A+B+C) এর মান কত ?
KUETউচ্চতর গণিত দ্বিতীয় পত্রবিপরীত ত্রিকোণমিতিক ফাংশন ও ত্রিকোনমিতিক সমীকরনত্রিকোণোমিতিক ফাংশনের সাধারণ সমাধান (Topic Practice)KUET - ⚡ অনলাইন প্রশ্নব্যাংক দেখুন 💥
সঠিক উত্তরঃ
C.
pi
Another Explanation (5): প্রশ্ন: \( \tan A + \tan B + \tan C = \tan A \tan B \tan C \) হলে \( A + B + C \) এর মান কত?
সমাধান:
ধরি, \( A, B, C \) ত্রিকোণীয় কোণ। আমরা জানি, ত্রিকোণীয় কোণের জন্য:
\[
A + B + C = \pi
\]
প্রশ্নে দেওয়া শর্ত:
\[
\tan A + \tan B + \tan C = \tan A \tan B \tan C
\]
এখন, যদি \( A + B + C = \pi \), তাহলে:
\[
\boxed{
A + B + C = \pi
}
\]
এখন, এই শর্তের জন্য পরীক্ষা করি।
**প্রমাণ:**
ধরা যাক \( A, B, C \) এমন কোণ যে,
\[
A + B + C = \pi
\]
তাহলে:
\[
C = \pi - (A + B)
\]
তাই,
\[
\tan C = \tan (\pi - (A + B)) = - \tan (A + B)
\]
আমাদের লক্ষ্য:
\[
\tan A + \tan B + \tan C = \tan A \tan B \tan C
\]
বদলে:
\[
\tan A + \tan B - \tan (A + B) = - \tan A \tan B \tan (A + B)
\]
ব্যবহার করি ত্রিকোণীয় ট্যানজেন্টের যোগফল সূত্র:
\[
\tan (A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}
\]
অতএব,
\[
\tan C = - \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}
\]
এখন, মূল শর্তে বসাই:
\[
\tan A + \tan B - \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B} = - \tan A \tan B \times \left( - \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B} \right)
\]
বামে:
\[
(\tan A + \tan B) \left( 1 - \frac{1}{1 - \tan A \tan B} \right)
\]
অথবা,
\[
(\tan A + \tan B) \left( \frac{1 - \tan A \tan B - 1}{1 - \tan A \tan B} \right) = (\tan A + \tan B) \left( \frac{ - \tan A \tan B }{1 - \tan A \tan B} \right)
\]
এবং ডানে:
\[
\frac{ \tan A \tan B (\tan A + \tan B) }{ 1 - \tan A \tan B }
\]
দুটি পাশের সমতা হলে:
\[
(\tan A + \tan B) \left( \frac{ - \tan A \tan B }{1 - \tan A \tan B} \right) = \frac{ \tan A \tan B (\tan A + \tan B) }{ 1 - \tan A \tan B }
\]
উভয় পক্ষের জন্য:
\[
- (\tan A + \tan B) \frac{ \tan A \tan B }{1 - \tan A \tan B} = \frac{ \tan A \tan B (\tan A + \tan B) }{ 1 - \tan A \tan B }
\]
উভয় পাশের মূলভাগে \( \frac{ \tan A \tan B }{ 1 - \tan A \tan B } \) থাকায়:
\[
- (\tan A + \tan B) = (\tan A + \tan B)
\]
অর্থাৎ:
\[
- (\tan A + \tan B) = (\tan A + \tan B)
\]
অর্থাৎ,
\[
2 (\tan A + \tan B) = 0
\]
অতএব,
\[
\tan A + \tan B = 0
\]
অর্থাৎ,
\[
\tan A = - \tan B
\]
এখন, কারণ \( A + B + C = \pi \), এবং \( C = \pi - (A + B) \), তখন:
\[
A + B = \pi - C
\]
যেহেতু \( \tan A = - \tan B \), তাহলে:
\[
A = - B + n \pi
\]
অর্থাৎ, \( A \) এবং \( B \) এর ট্যানজেন্ট বিপরীত।
এখন, \( A + B + C = \pi \), তাই:
\[
A + B = \pi - C
\]
একই সময়ে, \( A = - B + n \pi \), আবার \( A + B = \pi - C \), এর মানে:
\[
- B + n \pi + B = \pi - C
\]
অর্থাৎ,
\[
n \pi = \pi - C
\]
যেহেতু \( C \) একটি কোণ, তাই:
\[
C = \pi - n \pi
\]
সাধারণত, \( n = 1 \) হলে:
\[
C = \pi - \pi = 0
\]
অথবা, অন্য মানে \( C = 0 \) বা \( C = \pi \)।
অতএব, \( A + B + C = \pi \) বা \( 0 + 0 + \pi = \pi \)।
**উপসংহার:**
\[
\boxed{
A + B + C = \pi
}
\]
**অর্থাৎ,** যদি শর্তটি পূরণ হয়, তাহলে \( A + B + C \) এর মান হবে \( \pi \)।
---
**উত্তর:**
```html
\pi
```