y = (sin-1x)2 হলে নিচের কোনটি সঠিক ?
সঠিক উত্তরঃ
B.
(1-x2)y2 - xy1 -2 = 0
Another Explanation (5):
প্রশ্ন: \( y = (\sin^{-1} x)^2 \) হলে নিচের কোনটি সঠিক?
উত্তর: \((1 - x^2) y_2 - x y_1 - 2 = 0\)
সমাধান:
- প্রথমত, \( y = (\sin^{-1} x)^2 \)
- প্রথম ডেরিভেটিভ, \( y_1 = \frac{dy}{dx} \): \begin{align*} y_1 &= 2 \sin^{-1} x \times \frac{d}{dx} (\sin^{-1} x) \\ &= 2 \sin^{-1} x \times \frac{1}{\sqrt{1 - x^2}} \end{align*}
- দ্বিতীয় ডেরিভেটিভ, \( y_2 = \frac{d y_1}{dx} \): \begin{align*} y_2 &= \frac{d}{dx} \left( \frac{2 \sin^{-1} x}{\sqrt{1 - x^2}} \right) \\ &= 2 \times \frac{d}{dx} \left( \frac{\sin^{-1} x}{\sqrt{1 - x^2}} \right) \end{align*}
অর্থাৎ,
\[ y_1 = \frac{2 \sin^{-1} x}{\sqrt{1 - x^2}} \]এখন, দুইটি ফাংশনের ডেরিভেটিভের জন্য, প্রোডাক্ট রুল ব্যবহার করি:
\[ \frac{d}{dx} \left( u \cdot v \right) = u' v + u v' \] যেখানে, \( u = \sin^{-1} x \), \( v = (1 - x^2)^{-1/2} \)প্রথম, \( u' \):
\[ u' = \frac{1}{\sqrt{1 - x^2}} \]এবং, \( v \):
\[ v = (1 - x^2)^{-1/2} \] অতএব, \[ v' = -\frac{1}{2} (1 - x^2)^{-3/2} \times (-2x) = x (1 - x^2)^{-3/2} \]অতএব,
\begin{align*} y_2 &= 2 \left[ u' v + u v' \right] \\ &= 2 \left[ \frac{1}{\sqrt{1 - x^2}} \times (1 - x^2)^{-1/2} + \sin^{-1} x \times x (1 - x^2)^{-3/2} \right] \\ &= 2 \left[ (1 - x^2)^{-1} + \sin^{-1} x \times x (1 - x^2)^{-3/2} \right] \end{align*}সাধারণত, \( (1 - x^2)^{-1} = \frac{1}{1 - x^2} \) এবং
\[ (1 - x^2)^{-3/2} = \frac{1}{(1 - x^2)^{3/2}} \]এখন, মূল সমীকরণে, \((1 - x^2) y_2 - x y_1 - 2 = 0\)
প্রতিস্থাপন করি,
\begin{align*} (1 - x^2) y_2 &= (1 - x^2) \times 2 \left[ \frac{1}{1 - x^2} + \sin^{-1} x \times x (1 - x^2)^{-3/2} \right] \\ &= 2 \left[ 1 + \sin^{-1} x \times x (1 - x^2)^{-1/2} \right] \end{align*} এবং, \[ x y_1 = x \times \frac{2 \sin^{-1} x}{\sqrt{1 - x^2}} = 2 x \sin^{-1} x (1 - x^2)^{-1/2} \] অতএব, \begin{align*} (1 - x^2) y_2 - x y_1 - 2 &= 2 \left[ 1 + \sin^{-1} x \times x (1 - x^2)^{-1/2} \right] - 2 x \sin^{-1} x (1 - x^2)^{-1/2} - 2 \\ &= 2 - 2 + 0 \\ &= 0 \end{align*} সুতরাং, সমীকরণটি সত্য।